Rozrywka przełomu XIX i XX wieku

Rozrywka przełomu XIX i XX wieku

Rozrywka przełomu XIX i XX wieku

Możliwość komentowania Rozrywka przełomu XIX i XX wieku została wyłączona

Przenieśmy się na chwilę wyobraźnią do XIX wieku. Zamiast powiadomień w telefonach komórkowych, których naturalnie wtedy nie było, budziło nas rżenie koni na ulicy. Europejskie miasta zaczęto elektryfikować dopiero pod koniec XIX wieku, w Polsce proces ten rozpoczął się kilka dekad później. A zatem bez komórek, telefonów i tabletów, byliśmy skazani na umilanie sobie czasu w towarzystwie. Rozrywkę we wsiach i miasteczkach, w których mieszkała jeszcze większość społeczeństwa, zapewniały wędrowne trupy teatralne, pokazy osobliwości natury, wydarzenia muzyczne. Każdego takiego wydarzenia wyczekiwano z dużą niecierpliwością i przyciągało ono tłumy.

Zmiany społeczne i nowe formy spędzania czasu

Wraz z postępującą industrializacją coraz więcej ludzi przyjeżdżało za chlebem do miast. Postępująca elektryfikacja i walka związków zawodowych o skrócenie czasu pracy doprowadziły do tego, że ludzie zaczęli szukać rozrywki, aby umilić sobie czas po pracy. Poza barami odwiedzanymi tłumnie przez proletariat, w miastach pojawiła się oferta rozrywkowa z prawdziwego zdarzenia, od wodewili i burlesek, poprzez kluby muzyczne na zakładach sportowych czy domach gry skończywszy.

Podnoszenie się standardu życia było zauważalne – robotnicy fabryczni w połowie XIX wieku mieszkali w strasznych warunkach. Ale ich standard życia powoli się zmieniał. W pierwszych dekadach kolejnego stulecia wraz ze wzrostem zamożności społeczeństwa zaczęły pojawiać się w domach pierwsze urządzenia AGD: pralki i lodówki. Z początku drogie, weszły przebojem do domów i odciążyły kobiety i mężczyzn od ciężkiej pracy. W domach pojawiło się tez więcej pieniędzy, która można było spożytkować na rozrywkę.

Jedną z aktywności, która zyskiwała na popularności, był oczywiście hazard. Poniższa tabelka ilustruje jak bardzo zmieniała się struktura społeczna pod względem miejsca zamieszkania w Wielkiej Brytanii – kraju, który industrializował się najszybciej.

Rok183018501870189019101930
Mieszkańcy miast7%22%38%45%58%68%

W karty czy kości grano prywatnie, po pracy, ale prawdziwe pieniądze można było zdobyć w profesjonalnych kasynach, które wyrastały w miastach jak grzyby po deszczu. Maszyny hazardowe istniały już kilkadziesiąt lat – pierwsze prototypy wprowadzono do użytku w USA w drugiej połowie XIX wieku.

Rozstawiano je w barach i klubach, gdzie zawsze cieszyły się ogromną popularnością. Automaty typu jednoręki bandyta przypominały dzisiejsze gry w kasynach online w rodzaju Sizzling Hot – miały kilka linii wygranych, trzy bębny i gwarantowały częste, choć niewysokie wygrane. W pewnym sensie przetrwały one do dzisiaj i grę Sizzling hot za darmo można przetestować na wielu stronach poświęconych hazardowi online.

rozrywka XX wieku XIX wiek
Szalone lata przełomu XIX i XX wieku

Bale i balety zamiast mediów społecznościowych

W pierwszej połowie ubiegłego wieku oczywiście królowały potańcówki. Mowa nie tyle o domowych imprezach z towarzyszeniem muzyki – radia i gramofony nie gościły jeszcze we wszystkich domach – a o wizytach w klubach, gdzie bawiono się do białego rana przy dźwiękach orkiestry. Choć początkowo była to rozrywka dla klasy wyższej, na początku XX wieku doszło do gwałtownej demokratyzacji tej formy spędzania czasu.

Bawiono się wszędzie:

  • w kabaretach,
  • w ogrodach,
  • w zaimprowizowanych halach balowych,
  • nawet na dachach!

Dużą popularnością cieszyły się konkursy taneczne, w których można było wygrać atrakcyjne nagrody. Szczególnie w czasach Wielkiego Kryzysu, gdy tysiące robotników trafiło na bruk, a bezrobocie biło rekordy, organizowano wyczerpujące maratony taneczne, w których dużą nagrodę pieniężną wygrywała para, która najdłużej utrzymała się na parkiecie. Taką historię opisuje film Sydneya Pollacka z 1969 roku pod tytułem „Czyż nie dobija się koni” z Jane Fondą.

Taniec jako forma rozrywki szybko się upowszechnił. W czasach, gdy na ulice wychodziły emancypantki, uznawano go za formę ekspresji. Ruch, dotyk mężczyzny, swoboda ruchów, wyzywające pozy – na parkiecie panie mogły wyrazić siebie i wyzwolić się z krępujących norm społecznych.

Jakie tańce cieszyły się w pierwszej połowie XX wieku największą popularnością?

  • foxtrot,
  • rumba,
  • cha cha,
  • walc,
  • tango.

To oczywiście nie wszystko. W Stanach Zjednoczonych na fali wznoszącej był jazz. Początkowo taniec przy jazzie był domeną wyłącznie czarnoskórej mniejszości, ale szybko zyskał także popularność wśród reszty społeczeństwa.

Sport wchodzi na salony

Sport od zawsze cieszył się popularnością wśród elit. Jednak Przełom XIX i XX wieku przyniósł rozkwit rozmaitych dziedzin sportu nie tylko wśród zawodowych lekkoatletów, bokserów czy osób uprawiających sporty grupowe. Stał się także sposobem na spędzanie czasu.

Z początku sport był tylko domeną mężczyzn, ale w miarę gdy panie zyskiwały więcej wolnego czasu i poszerzały pole walki o swoje prawa, także i one włączyły się do gry. Jakie sporty cieszyły się największą popularnością?

  • Krykiet,
  • jazda konna ,
  • golf,
  • tenis,
  • żeglarstwo,
  • piłka nożna,
  • boks,
  • kulturystyka,
  • łyżwiarstwo,
  • pływanie,
  • koszykówka.

Można by jeszcze długo wymieniać. Ale sport zyskiwał na popularności nie tylko za sprawą hobbystów. Szybko zorientowano się, że rywalizacja na stadionie czy ringu może stanowić okazję do zarobienia kilku groszy. W tym okresie, w pierwszych dekadach XX wieku, w Europie i Ameryce Północnej zawiązały się pierwsze kluby sportowe, które rywalizowały ze sobą publicznie i zarabiały pieniądze na biletach. Wspólna popołudniowa wycieczka na mecz tenisa czy piłki nożnej weszła tysiącom ludzi w krew.

Inne formy aktywności na świeżym powietrzu

Za sport uznawano także inne aktywności. Mowa o wędkarstwie, polowaniach czy wycieczkach, które przypominały dzisiejszy trekking. W latach 80. XIX wieku wynaleziono wrotki, które bardzo szybko podbiły serca znudzonych mieszczuchów. Jeżdżono w parkach i wszędzie, gdzie tylko znaleziono fragment utwardzonej drogi.

Nie można także zapomnieć o cyklistach. Rower miał być receptą na zatłoczone ulice. Szybko jednak stał się elementem stylu życia rodzącej się klasy średniej w miastach. Cykliści zawiązywali nawet stowarzyszenia, w których walczyli o prawa do spędzania czasu na świeżym powietrzu i usiłowali zainteresować swoim hobby rzesze ludzi.

Polacy zapisali się złotymi zgłoskami w historii tego sportu. Warszawskie towarzystwo cyklistów zawiązało się w 1886 roku a w 1920 roku powstał Polski Związek Kolarski. Podobne inicjatywy powstawały jak grzyby po deszczu w każdym większym mieście:

  • Kielce – 1895 r.
  • Kraków – 1886 r.
  • Lwów – 1886 r.
  • Łódź – 1886 r.
  • Lublin – 1893 r.
rozrywka XX wieku XIX wiek
Przełom XIX i XX wieku – bale, cyrki, kino… Rozrywka XX wieku

Wędrowne cyrki – doskonały sposób na rozrywkę w mieście

Przed nastaniem mody na telewizję, największą atrakcją we wsiach i miastach były zdecydowanie wędrowne cyrki. Przyjazd trupy cyrkowej anonsowano na afiszach kilka tygodni przed jej przybyciem, zatem w chwili, gdy na przedmieściach lub w szczerych polach rozbijały się kolorowe namioty, emocje sięgały zenitu.

Bilety rozchodziły się jak świeże bułeczki. Przyjazd cyrku był nie tylko sposobnością do podziwiania wyszukanych akrobacji i magii. W klatkach wożono także oswojone egzotyczne zwierzęta. W barakowozach można było obejrzeć wybryki natury, czyli przysłowiową kobietę z brodą lub pokaz siłacza, który jednym ruchem rozrywał łańcuchy.

Z biegiem czasu ta forma rozrywki zaczęła tracić na popularności, głównie za sprawą telewizji. Rozświetlone okienko ze spikerem, filmem, lub programem rozrywkowym, skutecznie odciągnęło publiczność od pokazów woltyżerki. Wiele cyrków zbankrutowało, ale niektóre przetrwały do dziś – jak choćby cyrk Circo Atayde z Meksyku, który nieprzerwanie pracuje od 1888 roku. Jakie jeszcze grupy cyrkowe mogą pochwalić się długa historią?

  • Royal Hanneford Circus (USA) – rok założenia 1690
  • Great Royal Circus (Indie) – 1909
  • The Flying Wallendas (USA) – połowa XVIII wieku
  • The Konyots (Węgry) – 1870 r.

Telewizja kontra teatr i kino

Pomimo „postępu” w postaci wkraczającej w zawrotnym tempie do domów telewizji, niektóre formy rozrywki przetrwały kryzys. Mowa oczywiście o teatrze. Z początku obawiano się, czy srebrny ekran nie wyprze całkowicie tej klasycznej formy sztuki. Jednak szybko okazało się, że kino jest w stanie stworzyć ciekawą alternatywę dla statycznej i nieco bardziej intymnej „rozrywki”, jakiej od tysięcy lat oddawała się ludzkość.

Pomocna jest tutaj analogia z fotografią i malarstwem – obie te formy wyrazu odwzorowują rzeczywistość. W obu przypadkach obawiano się, czy nowa technologia nie zepchnie na margines klasycznej muzy. Jednak, jak pokazuje historia, w przestrzeni społecznej znalazło się miejsce zarówno dla kina (później zaś telewizji) i teatru jak i fotografii oraz malarstwa.

Telewizja padła na podatny grunt. Rosnąca alienacja po II Wojnie Światowej, eksplozja konsumeryzmu, rosnąca popularność teorii psychoanalitycznych Zygmunta Freuda, powszechny indywidualizm i kryzys rodziny sprawiły, że odbiornik telewizyjny stał się centralnym punktem, wokół którego zbierała się cała rodzina. Telewizja napędziła też eksplozję bohaterów masowej wyobraźni, idoli pop kultury, modelek, kulturę celebrytyzmu. Masowa rozrywka, wbrew obawom krytyków, nie zastąpiła teatru czy kina (w tym ambitniejszym wydaniu). Oferowane przez nią narracje były miałkie, dostarczały chwilowej rozrywki, łączyły miliony we wspólnocie zainteresowań i przeżyć, lecz zapewniały tylko chwilowe pocieszenie a nie głębokie katharsis.

Rozkwit kina

Z kolei kino, które z początku naśladowało teatr – widać to po nadmiernej ekspresji aktorów, podobnym makijażu i scenografiach w pierwszych niemych filmach z lat 10. I 20. – dość szybko znalazło swoją niszę. W późniejszych dekadach pomogła mu telewizja, za sprawą której film stał się rozrywką na skalę masową. Telewizja nie wyparła jednak ani teatru ani kina. W początku lat 50. kino zaczęło oferować kolorowy obraz. Wkrótce dołączył do niego dźwięk stereofoniczny. W 1954 roku ponad 50% wszystkich filmów w USA kręcono już w kolorze za sprawą rewolucyjnego wynalazku Kodaka.

Kina walczyły z telewizją za pomocą rozmiaru obrazu i jego rozdzielczości. Bliski kwadratowi obraz czarno-białego ekranu telewizyjnego nie mógł konkurować z panoramicznym, barwnym filmem w stereo.

Początki

Dzisiejsze multipleksy miały skromny początek. Wszystko zaczęło się od nikelodeonów, bo tak nazywano pierwsze miejsca, w których odbywały się projekcje. Pierwszy z nich otworzył swoje podwoje w 1905 roku w Pittsburghu. Jak działał taki filmowy przybytek?

  • Bilety kosztowały zaledwie kilka centów.
  • Pokazywano w nich krótkometrażowe miniatury.
  • Seans trwał najwyżej 30 minut.
  • Repertuar zmieniał się z tygodnia na tydzień.
  • Podczas seansów palono papierosy.

Pomysł podchwycili inni – wkrótce w samych tylko Stanach Zjednoczonych działały ich tysiące.

Rosnąca popularność sal projekcyjnych napędziła rozwój branży filmowej na niespotykaną skalę. Początkowo niemym filmom towarzyszył taper, który uzupełniał historię na ekranie akompaniamentem fortepianu. W japońskich kinach zastępował go lektor, który czytał z kartki kwestie.

Lata 20. to narodziny kina dźwiękowego (1927 r.) oraz gatunkowego. Wielką popularnością cieszyły się filmy o pościgach, wkrótce powstały pierwsze filmy sensacyjne i kryminalne. Publiczność nie miała wielkich ambicji, stąd też mniejsze wzięcie miały dramaty i filmy obyczajowe. Dominował slapstick, rubaszne gagi i grube dowcipy.

1895pierwszy pokaz filmu Braci Lumiere
1896pierwszy pokaz filmu w Polsce, na terenie Warszawy
1899otwarcie pierwszego polskiego kina w Warszawie
1908Albert Prószyński tworzy pierwszą automatyczną kamerę
1908najstarszy zachowany polski film „Pruska kultura”

Kolejne dekady przyniosły wiele uznanych, pełnometrażowych klasyków, które cieszą się popularnością do dziś – mowa choćby o filmach Charliego Chaplina czy Harolda Lloyda:

  • „Brzdąc” (1921) – reż. Charlie Chaplin
  • „Jeszcze wyżej” (1923) – reż. Harold Lloyd
  • „Sherlock Jr.” (1924) – reż. Buster Keaton
  • „Gorączka złota” (1925) – rez. Charlie Chaplin
  • „Generał” (1926) – reż. Buster Keaton

W latach 30. Powstały dwa duże polskie hity, które wykreował pierwsze poważne lokalne gwiazdy filmowe, mowa o „Moralności pani Dulskiej” z 1930 roku (do dziś przetrwał tylko obraz, ścieżka dźwiękowa się nie zachowała) i „Każdemu wolno kochać” z 1933 roku.

Dekada ta zapoczątkowała wielki sukces Hollywood. To tu ulokowały się pierwsze studia, których działalność szybko zaczęła przypominać pracę taśmy produkcyjnej:

  • Universal Pictures (rok zał. 1912)
  • Paramount Pictures (1912)
  • Walt Disney Pictures (1923)
  • Warner Bros Pictures (1923)
  • Columbia Pictures (1924)
  • 20th Century Fox (1935)

Spod ich skrzydeł wychodziły dość schematyczne, lecz świetnie wyprodukowane i zagrane obrazy w dowolnym gatunku: od westernów, poprzez kino noir na dramatach obyczajowych skończywszy. Pod koniec lat 50. kino weszło w fazę wielkich, nowoczesnych produkcji i w dużej mierze filmy z tego okresu zaczynają przypominać obrazy współczesne.

Hazard jako forma rozrywki

Gorączka złota i Dziki Zachód przyniosły ze sobą drugą falę amerykańskiego hazardu, który wkrótce rozlał się na cały świat. Kojarzycie z filmów saloony, w których umorusani opoje oddają się karcianej rozrywce i szarpią za ramię jednorękiego bandyty? Drewniany front, zakurzone ulice, wahadłowe drzwi, kowboje i woda ognista. Tak to mniej więcej wyglądało.

Pierwsze amerykańskie domy hazardu przyjmowały rzesze podróżnych, którzy mogli odpocząć i w wolnym czasie zabawić się przy stole z ruletką czy sali z automatami. Czołowymi miastami na mapie amerykańskiego hazardu były:

  • Nowy Orlean,
  • St. Louis,
  • Chicago
  • San Francisco
  • Atlantic City

Z początkiem XX wieku przemysł hazardowy został zakazany i zdelegalizowany przez amerykańskich purytan. Jednak nie powstrzymało to entuzjastów hazardu od ich ulubionej aktywności, a domy gry zwyczajnie przeszły do podziemia.

Rok 1910 był rokiem ogólnokrajowej prohibicji hazardu, ale podobnie jak prohibicja alkoholowa, była ona kontynuowana w dyskretny sposób. Na przykład na łodziach. Łodzie rzeczne na rzece Mississippi stały się kasynami i domami gry. Wszystko to trwało do czasu Wielkiego Kryzysu i krachu na Wall Street.

Kryzys z 1929 roku przyniósł legalizację hazardu. W 1931 roku cały stan Nevada zalegalizował przemysł hazardowy, torując drogę młodym miastom, takim jak Reno i Las Vegas. Tommy Hull i El Rancho to nazwy, która na zawsze pozostaną zapamiętane.

Początek XX wieku zastał świat hazardu nadal nielegalny w większości stanów, te ograniczenia zmuszały kasyna do oddania się w ręce zorganizowanych przestępców. Po tym jak hazard stał się legalny w Nevadzie, wszystkie pieniądze, które pochodziły z przemytu spirytusu w czasach prohibicji, trafiły do Las Vegas. Czy takie nazwiska jak Meyer Lansky, Benjamin „Bugsy” Siegel, Lucky Luciano i Frank Costello brzmią znajomo?

Obecnie w Stanach Zjednoczonych kasyno to coś więcej niż „gra losowa” na pieniądze. Dodatki, takie jak luksusowe hotele, restauracje i inne atrakcje turystyczne tworzą dziś przemysł wart 240 miliardów dolarów. A kasyna? Wiele z nich przeniosło się online. Oferują dziś wszystko: ruletkę, pokera, owocówek za darmo i inne gry, które znamy dobrze ze stacjonarnych domów gry. I tak to wszystko się kręci!

Rozrywka XX wieku / 1107 / zawsz

podobne wpisy

Czy Rosja jest gotowa na mundial 2018?

Możliwość komentowania Czy Rosja jest gotowa na mundial 2018? została wyłączona

Polskie produkty w Singapurze

Możliwość komentowania Polskie produkty w Singapurze została wyłączona

Sinice w Bałtyku. Gdynia Redłowo zamknięta

Możliwość komentowania Sinice w Bałtyku. Gdynia Redłowo zamknięta została wyłączona

Legalne kasyna internetowe

Możliwość komentowania Legalne kasyna internetowe została wyłączona

Kwasy omega-3. Za to je lubimy?

Możliwość komentowania Kwasy omega-3. Za to je lubimy? została wyłączona

XXI wiek – era portali społecznościowych

Możliwość komentowania XXI wiek – era portali społecznościowych została wyłączona

V Manufaktura Satyry – wyniki konkursu

Możliwość komentowania V Manufaktura Satyry – wyniki konkursu została wyłączona

Popularne rasy kotów

Możliwość komentowania Popularne rasy kotów została wyłączona

Wyjeżdżasz? Pamiętaj o zabezpieczeniu mieszkania

Możliwość komentowania Wyjeżdżasz? Pamiętaj o zabezpieczeniu mieszkania została wyłączona

Czy brać wesele wiosną? Poradnik

Możliwość komentowania Czy brać wesele wiosną? Poradnik została wyłączona

Jedz ryby na zdrowie

Możliwość komentowania Jedz ryby na zdrowie została wyłączona

Weselne porady i ciekawostki

Możliwość komentowania Weselne porady i ciekawostki została wyłączona

Create Account



Log In Your Account