Niezwykła historia soli kamiennej

Ciekawostki o soli kamiennej

Zaskakujące ciekawostki z historii produkcji soli w Polsce i na świecie. Żupy krakowskie i ich cenny towar. Polskie zwyczaje solne – prawie wszystko o soli

Historyczne ciekawostki o soli kamiennej

1) W Polsce najstarsze ślady warzenia soli, która pochodziła z wód solankowych w okolicach Krakowa, pochodzą sprzed 6 tysięcy lat.

2) Najsłynniejsza europejska kopalnia soli kamiennej, znajduje się w Hallstatt w Austrii. Tam sól wydobywano już 2500 lat temu. W 1734 roku znaleziono tam zakonserwowane w soli zwłoki prehistorycznego górnika.

3) Na świętokrzyskich Krynkach, w okresie zimy od wielu lat hodowano tę cenną przyprawę, robiąc ją z nasyconych roztworów solnych. Cieszono się, że pozyskaną sól w należytej ilości, na początku wiosny będzie można dodać do zup i na surowo spożywanych warzyw.

4) W starożytnej kopalni soli znajdującej się w Chehr Abad w Iranie, odkryto w latach 90. ubiegłego stulecia zakonserwowane w soli zwłoki pięciu górników. Pochodzą sprzed 1,6 tys. lat.

5) W 252 r p.n.e. wywiercono pierwsze na świecie studnie solankowe, w tamtym czasie zwane potocznie „solanowymi” zbiornikami. W starożytnych Chinach solnym regionem był Syczuan, gdzie w 3000 r. p.n.e. pozyskiwano sól z naturalnych solanek, które doprowadzano do wrzenia i odparowania wody.

Produkcja soli

Sól warzoną uzyskiwano poprzez warzenie czyli gotowanie solanki, z której wyparowywała woda. Często działo się to dzięki promieniom słonecznym. Jednak nie zawsze wykorzystywano tę wielką naturalną gwiazdę do tego, aby dzięki niej z solanek wyparowywała woda. We Francji wzdłuż brzegu rzeki Seille, nad palącym się ogniskiem ustawiano stągwie solankowe, a pod nimi stos z wałków, na które ściekała solanka. Sól, osadzająca się na wspomnianych wałkach, z biegiem czasu krystalizowała się, po czym ją zeskrobywano. Wiemy także, że do rozpalania ognisk wówczas używano torfu.

kamienna sól ciekawostki o soli
Taaaka góra soli. Ciekawostki o soli

Eksploatacja soli w Polsce

Początki eksploatacji soli kamiennej w Polsce, nie są nam bliżej znane. Władcy Polski począwszy od X stulecia, znali się na wartości tej białej przyprawy. Dlatego też wprowadzono pewnego rodzaju monopol na jej sprzedaż oraz wydobywanie. Wiedziano już wówczas o tym, że sól jest artykułem pierwszej potrzeby. Duże jej ilości pochłaniała konserwacja mięsa, masła i ryb. Wiadomo, że wojowie czasów Bolesława Chrobrego używali soli do proc, a niektórzy garbarze używali jej to garbowania skór.

W początkowym okresie pracy żup krakowskich, król Polski nie miał władzy nad ich funkcjonowaniem. Powodem tego były duże koszty inwestycji górniczych. Przedsiębiorca górniczy, na własne ryzyko ponosił koszty poszukiwań soli i finansował głębienie szybów. Polski monarcha spłacał w ratach poniesione przez przedsiębiorcę koszty. Sól stała się więc nie tylko surowcem spożywczym i przetwórczym przynoszącym zyski, ale była ona tak wartościowa, że niekiedy pełniła rolę środka płatniczego. W XIV stuleciu, żupy dawały polskiemu skarbowi państwa 30% dochodów.

Sól finansowała dwór i Akademię Krakowską

Żupy krakowskie, jak nam wiadomo utrzymywały dwór królewski, opłacały utrzymanie zamków strzegących szlaków handlowych, dzięki nim dla osób zasłużonych krajowi wypłacano coś w rodzaju renty. Soli z Wieliczki wiele zawdzięcza Akademia Krakowska. Jej pierwszy fundator, jakim był Kazimierz Wielki, finansował tę uczelnię z dochodów wielickiej żupy. Ostatni z dynastii Piastów, Kazimierz Wielki w 1368 roku uściślił zasady działalności tej kopalni. Dokument ten, tak zwany Statut Kazimierzowski, określał prawa i obowiązki urzędników i różnych grup pracowniczych.

Królewska gospodarka w żupach krakowskich skończyła się wraz z pierwszym rozbiorem Polski, mającym miejsce w 1772 roku. W 1912 roku uruchomiono nową, zmechanizowaną warzelnię. Po niewielkich modyfikacjach do dziś produkuje sól warzoną.

himalajska sól ciekawostki o soli
Ciekawostki o soli: sól himalajska

Polskie zwyczaje solne

Gdy w okresie zimowym w dawnych domach polskich nastawiano hodowle soli, wówczas czyniono to podczas śpiewu i wszelkiego weselenia się. Już wtedy obliczano przypuszczalne dochody z jej sprzedaży i możliwości zakupu innych towarów do swojego domu.

Przed wiekami na Krynkach w regionie świętokrzyskim mieszkała pani Jakubczykowa, która znana była w całej okolicy z nastawiania w okresie zimowym sporych ilości hodowli soli. Zbiła ona z tego procederu niezły majątek, dzięki któremu pobudowała na okolicznych Brodach Iłżeckich karczmę. Dzięki działalności jej hodowli i tej karczmy, pani ta w okresie zaborów zakupowała dla polskich powstańców broń i mundury. Dlatego też w okolicach Krynek obecnie organizuje się tak zwane „Wieczory Solne”, na których przy wspólnym śpiewie i tańcu okoliczni mieszkańcy wesoło spędzają czas.

Sól ciekawostki z historii: Agnieszka Gałka / SuperPolonia.info

Zobacz też:
> Ciekawostko truflach
> Wieliczka

podobne wpisy

Ciekawostki o dziobakach

Możliwość komentowania Ciekawostki o dziobakach została wyłączona

Puzzle – historia słynnej układanki

Możliwość komentowania Puzzle – historia słynnej układanki została wyłączona

Statua Wolności – niezwykłe ciekawostki

Możliwość komentowania Statua Wolności – niezwykłe ciekawostki została wyłączona

Ciekawostki turystyczne: Londyn, Egipt, Manhattan

Możliwość komentowania Ciekawostki turystyczne: Londyn, Egipt, Manhattan została wyłączona

Inowrocław, Polska

Możliwość komentowania Inowrocław, Polska została wyłączona

Dlaczego w samolotach nie ma rzędu 13?

Możliwość komentowania Dlaczego w samolotach nie ma rzędu 13? została wyłączona

Polska sztuka ludowa zamiera

Możliwość komentowania Polska sztuka ludowa zamiera została wyłączona

Kot syjamski – 10 ciekawostek

Możliwość komentowania Kot syjamski – 10 ciekawostek została wyłączona

Australia ciekawostki geograficzne

Możliwość komentowania Australia ciekawostki geograficzne została wyłączona

Atrakcje turystyczne Meksyku

Możliwość komentowania Atrakcje turystyczne Meksyku została wyłączona

Ciekawostki o Pucku

Możliwość komentowania Ciekawostki o Pucku została wyłączona

Kakao – zdrowie i uroda

Możliwość komentowania Kakao – zdrowie i uroda została wyłączona

Create Account



Log In Your Account