Tunel w Świnoujściu pod rzeką Świną to największa inwestycja infrastrukturalna w historii miasta, łącząca wyspy Uznam i Wolin. Umożliwił on stałe połączenie drogowe, eliminując zależność od promów, które przez dekady były jedynym sposobem przeprawy. Otwarty w 2023 roku tunel znacząco zmienił życie mieszkańców i turystów, ułatwiając dostęp do kurortu. Jego budowa, sfinansowana w dużej mierze z funduszy unijnych, była ogromnym wyzwaniem technologicznym. Poznaj szczegóły projektu, jego znaczenie dla regionu oraz jego parametry techniczne.
Tunel w Świnoujściu – koniec ery promów
Świnoujście, położone na 44 wyspach, z których trzy są zamieszkane, przez lata borykało się z problemem braku stałego połączenia między wyspami Uznam i Wolin. Większość mieszkańców, około 80 procent, żyje na Uznamie, gdzie znajduje się centrum miasta i główne atrakcje turystyczne. Wyspa Wolin, z kolei, jest węzłem komunikacyjnym, z dostępem do kolei, portu morskiego i dróg krajowych. Rzeka Świna, oddzielająca obie wyspy, stanowiła barierę, którą pokonywano wyłącznie za pomocą dwóch przepraw promowych. W sezonie letnim kolejki do promów, zwłaszcza „Karsibór” i „Bielik”, mogły sięgać kilku godzin, co odstraszało turystów i komplikowało codzienne życie mieszkańców.
Pomysły na stałe połączenie pojawiły się już w latach 30. XX wieku, gdy Świnoujście, nazywane „Niceą Północy”, przyciągało tłumy niemieckich turystów. W czasach PRL rozważano zarówno most, jak i tunel w Świnoujściu, jednak plany te blokowały ograniczenia finansowe oraz sprzeciw wojsk radzieckich, stacjonujących w regionie. Dopiero po transformacji ustrojowej, w latach 90., powstał Społeczny Komitet Budowy Tunelu, który ożywił dyskusję. Ostateczna decyzja o budowie zapadła w 2006 roku, po analizie wykonalności, a projekt ruszył w 2018 roku. Tunel pod Świną, otwarty 30 czerwca 2023 roku, zakończył dekady zależności od promów, otwierając nowy rozdział w historii miasta.
Parametry techniczne tunelu – fakty i liczby
Tunel pod Świną to jednorurowa konstrukcja drogowa, będąca najdłuższą podwodną przeprawą w Polsce. Jego całkowita długość wynosi 3,4 kilometra, z czego 1,48 kilometra stanowi odcinek drążony metodą TBM (Tunnel Boring Machine). W najgłębszym miejscu tunel znajduje się 10 metrów pod dnem Świny, która w tym miejscu ma głębokość 13,5 metra. Szerokość jezdni wynosi 10,5 metra, obejmując dwa pasy ruchu po 3,5 metra każdy, dwa pasy awaryjne po 1,5 metra oraz chodnik techniczny o szerokości 1,2 metra. Prędkość maksymalna w tunelu to 50 kilometrów na godzinę, a przestrzeganie ograniczeń kontroluje system odcinkowego pomiaru prędkości, wspierany przez 143 kamery.
Budowa tunelu wymagała użycia maszyny TBM, nazwanej „Wyspiarką” w internetowym głosowaniu. Urządzenie, wyprodukowane w Chinach, miało 105 metrów długości, 13,4 metra średnicy i ważyło ponad 3 tysiące ton. Drążenie rozpoczęło się w marcu 2021 roku na wyspie Uznam, a zakończyło we wrześniu tego samego roku na Wolinie. Maszyna układała betonowe pierścienie obudowy, każdy składający się z ośmiu segmentów, ważących od 75 do 100 ton. Łącznie zużyto 6820 takich elementów, tworząc solidną strukturę. Dodatkowe odcinki, o długości 300 metrów, wykonano metodą stropową, a tunelem poprowadzono systemy bezpieczeństwa, w tym wentylację, monitoring, nagłośnienie i instalacje hydrantowe.
Koszty i finansowanie. Wsparcie unijne
Budowa tunelu pochłonęła ponad 912 milionów złotych, co czyni ją największą inwestycją w historii Świnoujścia i jedną z największych w regionie. Znaczącą część, około 775,7 miliona złotych, pokryły fundusze Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Pozostałą kwotę, blisko 140 milionów złotych, dołożyło miasto Świnoujście z własnego budżetu. Inwestorem była Gmina Miasto Świnoujście, a rolę inwestora zastępczego pełniła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, oddział w Szczecinie. Nadzór inżynierski sprawowało konsorcjum Sweco Polska, Sweco GmbH i Lafrentz Polska.
Umowę na zaprojektowanie i budowę podpisano 17 września 2018 roku z konsorcjum firm PORR S.A., PORR Bau GmbH, Gülermak oraz Energopol Szczecin, którego oferta wyniosła 793,2 miliona złotych. Pierwotnie planowano otwarcie tunelu we wrześniu 2022 roku, jednak pandemia COVID-19 i wojna na Ukrainie opóźniły prace, przesuwając termin na czerwiec 2023 roku. Wysoki koszt inwestycji odzwierciedla jej złożoność, obejmującą nie tylko drążenie tunelu, ale także przebudowę dróg dojazdowych, budowę wyjść awaryjnych i zaawansowanych systemów bezpieczeństwa.
Znaczenie tunelu dla miasta. Rewolucja komunikacyjna
Otwarcie tunelu pod Świną zrewolucjonizowało komunikację w Świnoujściu. Przejazd między wyspami Uznam i Wolin zajmuje teraz zaledwie dwie minuty tunelem i około pięciu minut z drogami dojazdowymi, w porównaniu do co najmniej 10-40 minut promem, a w sezonie nawet kilku godzin. Tunel, stanowiący część drogi krajowej nr 93, połączył lewobrzeżną część miasta na Uznamie, gdzie znajduje się ulica Karsiborska, z prawobrzeżem na Wolinie, przy skrzyżowaniu ulic Fińskiej i Duńskiej. Umożliwiło to płynniejszy ruch pojazdów, eliminując wielokilometrowe kolejki, które były zmorą w sezonie turystycznym.
Dla mieszkańców tunel oznacza wygodę i oszczędność czasu. Nowe linie autobusowe, w tym linia 7T (tunelowa), łączą odległe osiedla, takie jak Przytór-Łunowo czy Karsibór, z centrum miasta i dworcem PKP. Piesi i rowerzyści nadal korzystają z promów „Bielik”, które kursują co pół godziny, ale tunel otworzył możliwość przewozu rowerów autobusami. Przedsiębiorcy odnotowują zwiększony ruch turystyczny, a turyści jednodniowi, wcześniej zniechęcani kolejkami, teraz chętniej odwiedzają Świnoujście. W pierwszym roku od otwarcia tunel obsłużył cztery miliony pojazdów, z dziennym ruchem sięgającym 10-12 tysięcy aut, a w sezonie nawet 17 tysięcy.
Wpływ na region. Turystyka i gospodarka
Tunel pod Świną zmienił Świnoujście w bardziej dostępny kurort, przyciągając większą liczbę turystów z Polski i zagranicy. Po niemieckiej stronie wyspy Uznam, w miejscowościach takich jak Heringsdorf, inwestycja budzi mieszane uczucia. Niemieccy przedsiębiorcy doceniają łatwiejszy dostęp do polskiego wybrzeża, co sprzyja turystyce jednodniowej, ale obawiają się wzrostu ruchu drogowego i odpływu gości do polskich miejscowości, takich jak Międzyzdroje czy Rewal. Badania z 2017 roku przewidywały 13-procentowy wzrost ruchu samochodowego na Uznamie do 2030 roku, co może wymagać inwestycji w transport publiczny, zwłaszcza kolejowy.
W Świnoujściu tunel stał się impulsem dla lokalnej gospodarki. Łatwiejszy dostęp do miasta przyciąga inwestorów, a lepsze połączenie z resztą kraju ułatwia transport towarów i usług. Tunel pełni także funkcję strategiczną – w sytuacji kryzysowej może służyć jako schron, dzięki solidnej konstrukcji, 12-metrowej warstwie skał i wody nad tunelem oraz systemowi wyjść awaryjnych. Świnoujście, według raportu Najwyższej Izby Kontroli, jest jednym z najlepiej przygotowanych miast w Polsce na sytuacje kryzysowe, a tunel wzmacnia ten status.
Wyzwania budowlane. Technologia i logistyka
Budowa tunelu była ogromnym wyzwaniem inżynierskim i logistycznym. Wybór wariantu północnego, drążonego metodą TBM, poprzedziły wieloletnie analizy, uwzględniające zarówno rozwiązania tunelowe, jak i mostowe. Most wysokowodny o prześwicie 65 metrów był rozważany, ale uznano go za zbyt kosztowny i ryzykowny dla żeglugi do portu w Szczecinie. Tunel, zlokalizowany między terenami przemysłowymi a nabrzeżem, wymagał precyzyjnego planowania, by nie zakłócić ruchu morskiego. Komora startowa dla maszyny TBM powstała na wyspie Uznam, a prace rozpoczęły się w październiku 2019 roku po uzyskaniu decyzji ZRID.
Drążenie tunelu wymagało mrożenia gruntu przy budowie dwóch wyjść awaryjnych, co pozwoliło przebić się poza obudowę pod cieśniną. W tunelu zamontowano prefabrykowane konstrukcje wewnętrzne dla jezdni, stropu i galerii ewakuacyjnej, a nad wlotami zbudowano budynki techniczne, w tym wentylatorownię po stronie Uznam. Całość prac, od projektowania po wykończenie, realizowano w formule „zaprojektuj i zbuduj”, co nałożyło na wykonawcę odpowiedzialność za każdy etap. Mimo opóźnień spowodowanych pandemią i problemami geopolitycznymi, tunel oddano do użytku w terminie bliskim planowanemu, co świadczy o skuteczności zarządzania projektem.
Tunel w Świnoujściu: (c) SuperPolonia.info / GR
Zobacz też:
>
>
